O Marcyporębie

 

 

Marcyporęba – Szlaki Małopolski

Kościół w Marcyporębie – panorama

To wieś położona w gminie Brzeźnica, w zachodniej części województwa małopolskiego, w powiecie wadowickim. Teren gminy należy do Podkarpacia, a dokładniej do Bramy Krakowskiej i Pogórza Zachodniobeskidzkiego (Pogórze Wielickie). Teren gminy stopniowo wznosi od podkarpackiego Rowu Wisły ku Pasmu Draboża (435 m n.p.m.), od południa przekracza grzbiet tego Pasma od okolic Przełęczy Zapusta (ok. 380 m n.p.m.) po Trawną Górę (418 m n.p.m.). Od zachodu Pasmo Draboża obejmuje bystry potok Brodawka, od którego po stoku ku północy spływają wartkie strumienie, tworzące głębokie dolinki i parowy, porośnięte przeważnie krzewami. Krajobraz wsi jest bardzo urozmaicony i malowniczy.

Prawdopodobnie okolice Marcyporęby zasiedlili Radwanici już na początku XIII w. Ponieważ tereny te w 1274 r. zostały wcielone do śląskiego księstwa opolskiego, a później, aż do 1564 r. należały do lennego wobec Czech księstwa oświęcimskiego i zatorskiego, mieszkających tu Radwanitów się do Radwanitów śląskich. Sama wieś Marcyporęba powstała zapewne na początku XIV w., założona przez Marka Radwanitę „na surowym korzeniu” na wyrębiskach leśnych. Pierwsza wzmianka o wsi „Poramba Marconis” pochodzi z 1335 roku i dotyczy poboru świętopietrza z istniejącej tu już wtedy parafii. Prawdopodobnie parafia powstała wkrótce po założeniu wsi i obejmowała dość duży teren, na którym zakładano dalsze osady i wsie. W latach 1385 i 1389 wieś określano jako „Marcinowska” i „Marcinkowa”. Być może nazwa ta nawiązywała do wezwania kościoła św. Marcina, a kronikarz królewski Jan Długosz w latach 1470-1480 opowiada o „Marci Porabie”. Nazwa Marcyporęba ustaliła się dopiero w XIX wieku. Przez co najmniej dwa wieki w Marcyporębie gospodarzyli Radwanici. Jednak z biegiem czasu wieś ulegała rozdrobnieniu na części należące do różnych właścicieli, początkowo z tego samego rodu Radwanitów, zaś od drugiej połowy XVI wieku części wsi przechodziły w ręce różnych rodów szlacheckich. W 1818 r. na stałe osiedlili się tu Gorczyńscy, którzy byli ostatnimi właścicielami Marcyporęby. Po II wojnie światowej dobra brzeźnickie, w skład których wchodziła Marcyporęba, zostały Gorczyńskim odebrane, upaństwowione i rozparcelowane.

Kościół pod wezwaniem Św. Marcina

 1776

Zabytkowy drewniany kościół z modrzewia w Marcyporębie pod wezwaniem św. Marcina Bpa, ważny obiekt na Szlaku Architektury Drewnianej, został zbudowany w 1670 roku jako trzeci na tym samym miejscu (konsekrowany  w 1677 r.). Jest to budowla jednonawowa o wymiarach: 21,65 m długości (w tym nawa 11,7 m) i 10,7 m szerokości. Konstrukcja zrębowa, wzmacniana co kilka metrów słupami na zewnątrz i wewnątrz, nadaje jej lekkość i wysmukłość. Kościół ma wieżyczkę z sygnaturką, zaś wejście do niego prowadzi przez wieżę, którą dobudowano w latach 70-tych XX wieku. Dawniej posiadał dwa przedsionki (babińce): od strony południowy mały (babski) o wymiarach 2,95 m dł., 2,8 m szer. I 2,5 m wys., a od strony zachodniej duży (chłopski) z głównym wejściem 4 m dł. I szer., oraz 3 m wys. Dach kościoła, od początku kryty był gontem, który na początku lat 30-tych XX w. zastąpiono blachą. Budowla ta zaliczana jest do tzw. Gotyckich kościołów drewnianych ze względu na rozwiązania architektoniczne takie jak: trójboczne zamknięcie prezbiterium, wysmukłość bryły budowli, półkoliste zakończenie okien i drzwi, półkolisty wykrój tęczy. Kościół od początku swego istnienia otulony był drzewami, głównie lipami, które chroniły go od wiatru i deszczu, oraz stanowiły naturalna ozdobę sakralnego miejsca.

Copyright © 2015 Szkoła Podstawowa im. św. Jana Pawła II w Marcyporębie
Created by Adito.pl